بیت کویندر سال 2008، یک برنامهنویس ناشناس به نام ساتوشی ناکاموتو، یک سند 9 صفحهای منتشر کرد که در آن یک ارز دیجیتال جدید و غیرمتمرکز به نام بیتکوین را معرفی کرد. بیتکوین اولین ارز دیجیتالی است که با استفاده از فناوری بلاکچین، امکان مبادله و انجام تراکنشها را در یک شبکه همتابههمتا فراهم کرده است.
بیتکوین، به عنوان نخستین ارز دیجیتال غیرمتمرکز و یک سیستم پرداخت نوآورانه، توسط ساتوشی ناکاموتو به وجود آمد. از این ارز دیجیتال، تنها ۲۱ میلیون واحد میتواند بهوجود آید و به منظور امنیت و شفافیت، تراکنشها از طریق فناوری بلاک چین انجام میشوند. بیتکوین میتواند مانند ارزهای رایج کشوری برای پرداختها و هم به عنوان یک سرمایهگذاری و دارایی با ارزش مانند طلا مورد استفاده قرار گیرد. بیتکوین میتواند به واحدهای کوچکتری به نام ساتوشی (تا 8 رقم اعشار) تقسیم شود و برای پرداختها استفاده شود.
شاید آسانترین راه برای درک بیتکوین این باشد که آن را مثل اینترنت تصور کنید. اینترنت کاملا دیجیتال است، هیچکسی به تنهایی مالک آن نبوده و یا آن را کنترل نمیکند؛ بدون حد و مرز است (یعنی هرکس با کمک برق و تجهیزات مرتبط میتواند به آن متصل شود)؛ ۲۴ ساعته و ۷ روز هفته در دسترس است و افرادی که از آن استفاده میکنند، میتوانند به راحتی دادهها را بین یکدیگر به اشتراک بگذارند. حال، تصور کنید اگر ارز اینترنتی وجود داشته باشد که همه کسانی که از اینترنت استفاده میکنند، بتوانند به امنیت آن کمک کنند، آن را صادر کنند و با یکدیگر و بدون نیاز به نهاد متمرکزی با آن تراکنشهایشان را انجام دهند؛ این ارز، همان بیتکوین است.
امکان پرداختهای سریع و بینالمللی و عدم وابستگی به نهادهای مرکزی، بیتکوین را به یک ابزار انقلابی برای دستیابی به آیندهای پیشرفته تبدیل کرده است.
ساتوشی در ابتدا بیتکوین را به عنوان جایگزینی برای پول سنتی طراحی کرد؛ هدف او در حقیقت این بود که بیتکوین، در نهایت به عنوان واحد معتبر قانونی در سراسر جهان شناخته شود و افراد بتوانند از آن برای خرید کالاها و خدمات استفاده کنند.
با این حال، قابلیت استفاده از بیتکوین، به دلیل نوسانات قیمت آن، استفاده از آن برای پرداختها را تا حدودی با مشکل روبرو میکند. کلمه نوسانات برای توصیف میزان تغییرات قیمت دارایی، در طول یک دوره زمانی استفاده میشود. در مورد بیتکوین، قیمت آن ممکن است در طول یک شبانه روز و یا حتی در چند دقیقه به طور چشمگیری تغییر کند؛ که این امر آن را به عنوان یک گزینه پرداخت کماکان نامناسب جلوه میدهد.
به عنوان مثال، شما نمیخواهید 10 دلار بابت یک کالا بپردازید و 10 دقیقه بعد ارزش بیتکوینی که خرج کرده بودید، به 12 دلار برسد. همچنین، اگر برعکس این موضوع پیش آید و بیتکوین پس از تحویل کالا به طور ناگهانی کاهش یابد، فروشنده نیز از معامله خود ضرر خواهد کرد.
به طور کلی، عملکرد بیتکوین با پول سنتی در تضاد است و تفاوتهای اساسی با یکدیگر دارند؛ بیتکوین توسط بانک مرکزی کنترل یا صادر نمیشود، تامین ثابتی دارد (که به این معناست که نمیتوان به دلخواه بیتکوین جدید ایجاد کرد) و قیمت آن قابل پیشبینی نیست. برداشت صحیح از این تفاوتها، کلید درک بیتکوین است.
بیتکوین به عنوان یک ارز دیجیتال، از بلاکچین به عنوان زیرساخت اصلی خود استفاده میکند. تمام تراکنشهای بیتکوین در شبکه به صورت عمومی و بدون نیاز به واسطه انجام میشوند و به صورت دائمی و غیرقابل تغییر در بلاکچین ثبت میشوند. این امر تضمین میکند که تراکنشها امن و شفاف باشند و از تقلب جلوگیری شود. در واقع، بیتکوین از بلاکچین به عنوان یک روش اطمینان از انجام تراکنشها و ذخیره دادهها استفاده میکند.
فناوری بلاک چین، یک تکنولوژی دیجیتالی است که اطلاعات را به شکل بلاکهای متصل به یکدیگر ذخیره و مدیریت میکند. هر بلاک شامل یک مجموعه از تراکنشها یا اطلاعات دیگر است و با استفاده از تکنیکهای رمزنگاری، به بلاکهای قبلی مرتبط میشود. این ترکیب از بلاکها باعث ایجاد یک زنجیرهای از اطلاعات میشود که به نام بلاکچین شناخته میشود. این فناوری برای جلوگیری از تقلب و تغییر در تاریخچه تراکنشها استفاده میشود. تمامی تراکنشها و تغییرات در بلاکچین به صورت علنی و قابل دسترس برای تمامی شرکای شبکه هستند.
هر بلاک در بلاکچین شامل اطلاعات به خصوصی است که با بلاکهای قبلی ارتباط دارد. هر تغییر در یک بلاک تغییراتی در هش (hash) بلاک ایجاد میکند و این تغییر در تمامی بلاکهای بعدی تاثیر میگذارد. این ویژگی باعث میشود تغییر در یک بلاک به سرعت کشف شود؛ این امر تقلب و دستکاری در اطلاعات را بسیار مشکل میکند.
بیتکوین بر روی یک شبکه همتا به همتا اجرا میشود که کاربران (معمولا افراد یا نهادهایی که میخواهند بیتکوین را با دیگران در شبکه مبادله کنند) نیازی به کمک واسطهها برای انجام و تایید تراکنشها ندارند. در بلاکچین، اطلاعات به صورت توزیع شده بین نودها بوده و تغییر در اطلاعات باید توسط اکثر این نودها تایید شود.
تراکنشها قبل از اضافه شدن به بلاکچین، توسط نودهای شبکه بررسی و تایید میشوند. تایید تراکنشها شامل حل یک مسئله پیچیده به نام اثبات کار (Proof of Work) است.
الگویتم اثبات کار (Proof of Work) یا POW، مکانیزمی است که به منظور تایید تراکنشها و ایجاد بلاکهای جدید استفاده میشود. در شبکه بیتکوین، ماینرها، بلاکهای جدید ایجاد کرده و تراکنشها را در بلاکها ثبت میکنند. به عنوان پاداش برای این کار، کارمزد تراکنشها را دریافت میکنند. ماینرها بر اساس میزان کارمزدها، تراکنشها را انتخاب میکنند؛ به طوریکه اولویت آنها، تراکنشهای با کارمزد بیشتر است.
فرآیند انجام اثبات کار به این صورت است
همه کاربران بیتکوین باید برای هر تراکنش، قبل از اینکه برای اعتبار سنجی در صف قرار گیرد، کارمزد شبکه را بپردازند. تراکنشهایی که در بلاک جدید اضافه میشوند، توسط گرهها جمعآوری و به صورت یک مجموعه به نام مجموعه تراکنشها (transaction pool) ذخیره میشوند. نودی که قصد ایجاد بلاک جدید را دارد، تعدادی از تراکنشها را انتخاب میکند و به بلاک جدید اضافه میکند.
این نود، باید یک مسئله ریاضی پیچیده را حل کند. این مکانیزم با توان محاسباتی زیادی که نیاز دارد، سعی در جلوگیری از تولید سریع و بدون تلاش بلاکهای جدید و تغییرات غیرمجاز در زنجیره را دارد. در نتیجه، این اثبات کار به عنوان یک روش ایمن برای حفظ امنیت بلاکچین استفاده میشود. پس از حل مسئله، نود اثبات کار خود را به شبکه اعلام میکند.
سایر نودها در شبکه باید حل مسئله را بررسی و تایید کنند تا به زنجیره اضافه میشود. تراکنشهای ارسالی روی شبکه، وارد ممپول (Mempool) میشوند؛ ممپول در واقع عملکردی مشابه اتاق انتظار دارد. این تراکنشها در ممپول باقی میمانند تا تعداد آنها به حد نصاب برای قرارگیری در یک بلاک از بلاکچین برسد. وقتی تعداد تراکنشها به حد نصاب رسید، توسط اعضای شبکه تایید شده و به بلاکچین اضافه میشود.
فرآیند تکمیل ظرفیت یک بلاک جدید و اضافه کردن آن به زنجیره بلاک، به عنوان استخراج شناخته میشود. این فرآیند منجر به ایجاد بیتکوینهای جدید و افزودن آنها به تعداد بیتکوینهای موجود و در حال گردش در شبکه میباشند.
در ابتدا یعنی حدود 15 سال قبل، پاداش استخراج و ایجاد بلاک جدید ۵۰ بیتکوین بود، اما این میزان بهطور دورهای، هر چهار سال یک بار، طبق قوانین بیتکوین نصف میشود. این پدیده که به آن هاوینگ (Halving) میگویند، باعث کاهش پاداشی میشود که به ماینرها اختصاص مییابد. این پدیده بر قیمت بیتکوین نیز تاثیر دارد. پس از رخداد سه دوره هاوینگ، در حال حاضر، ایجاد هر بلاک پاداشی معادل ۶٫۲۵ بیتکوین دارد. تنها یک سال تا دوره هالوینگ بعدی بیتکوین باقی مانده است که در آن پاداش استخراج به مقدار ۳٫۱۲۵ بیتکوین کاهش خواهد یافت.
استخراج بیتکوین، انرژی زیادی مصرف میکند و منجر به هزینههای بالای مصرف برق و تولید گرمای قابل توجهی میشود. تقریبا هر ۱۰ دقیقه یک بلاک جدید تولید میشود. قوانین بیتکوین به نحوی تنظیم شدهاند که مدت زمان تولید بلاکها همیشه در محدودهی مشخصی باقی میماند. میزان تراکنشها در شبکه بیتکوین نیز، بر مصرف انرژی ماینرها تاثیرگذار است. زمانی که تعداد تراکنشها زیاد میشود، ماینرها به توان محاسباتی بیشتری برای انجام محاسبات رمزنگاری و تایید تراکنشها، نیاز دارند.
بیتکوین به نحوی برنامهریزی شدهاست که در نهایت تنها ۲۱ میلیون واحد از آن منتشر خواهد شد. به عبارت دیگر، پس از انتشار این تعداد بیتکوین، ایجاد بیتکوین جدید متوقف میشود. بنابراین، در نهایت پس از مدت زمانی مشخص، پاداش بیتکوین برای ایجاد بلاکهای جدید به صفر میرسد. محاسبات نشان میدهد که این اتفاق در سال ۲۱۴۰ روی خواهد داد.
این محدودیت به مهمترین اهداف ساتوشی ناکاموتو بازمیگردد که از یک سو به اجتناب از چاپ بیرویه پول توسط دولتها و از سوی دیگر به پایدار نگهداشتن ارزش بیتکوین میپردازد. در بانکهای مرکزی، دولتها هر زمان که بخواهند بدون هیچ قید و شرطی، پول جدید چاپ میکنند و با ایجاد تورم، باعث تضعیف ارزش پول میشوند. اما تولید بیتکوین، به صورت محدود و غیرقابل تغییر تنظیم شده است.
تماشای تغییراتی که از پول نقد به کارتهای بانکی و سیستمهای دیجیتالی در پرداختها رخ داده، نمایانگر پیشروی جهان به سوی دیجیتالی شدن است. بیتکوین به عنوان پیشتاز ارزهای دیجیتال شناخته میشود و رتبه اول در جدول ارزش بازار رمزارزها را دارد.
هدف این مقاله، ارائه توضیحات ساده و در عین حال کامل، از ماهیت و عملکرد بیتکوین است. هدف بیتکوین از ابتدا ایجاد یک پول دیجیتال غیرمتمرکز بوده است. بیتکوین بهعنوان نمایندهای از ارزهای دیجیتال، نقطه شروع جدیدی را برای ارتباطات مالی در دنیای دیجیتال ایجاد کرده است و با پیشرفتهایی که در آینده بهدست خواهد آورد، احتمالا تاثیرات عمیقی را در این حوزه بهوجود میآورد.
به نظر شما آیا این رمزارز میتواند در سیستمهای مالی تغییرات چشمگیری به وجود آورد؟ این پرسش، به چالشهایی از جمله امنیت، تنظیمات قانونی و تضاد با سیستمهای مالی سنتی اشاره میکند که باید به دقت بررسی شود. هرچند بیتکوین و ارزهای دیجیتال دارای پتانسیل ایجاد تحولات عمده هستند، اما تجربههای گذشته نشان میدهد که موفقیت آنها نیازمند تلاشها، تغییرات و تعاملاتی بیش از پیش با عوامل مختلف است.
...
