بلاک چیندر سالهای گذشته، بسیاری از پروژههای بلاکچینی به وجود آمدند که هرکدام با معرفی ویژگیهای خاص و نوآوریهای جذاب، تحولات اساسی در این زمینه ایجاد کردند. با این حال، گسترش این حوزه با مشکلاتی همچون عدم ارتباط بین بلاکچینهای مختلف روبهرو بود. پل بلاکچین به عنوان یک راهحل برای برقراری ارتباط بین بلاکچینهای مختلف معرفی شده است. در این مقاله به بررسی مفهوم و کاربردهای پلهای بلاکچین و مزایا و معایب آن پرداختهایم. پس برای آشنایی با این تکنولوژی مهم و پرکاربرد تا انتهای مقاله با ما همراه باشید.
پل بلاکچین، به عنوان یک ساختار ارتباطاتی پیشرفته، مسئله ارتباطات بین دو شبکه بلاکچین را بهبود بخشیده و امکان انتقال اطلاعات و داراییها از یک شبکه به دیگری را با ایجاد یک حلقه ارتباطی فراهم کرده است.
پل بلاکچین با ایجاد جریان یافتن داراییها و اطلاعات از یک بلاکچین به بلاکچین دیگر، نقطه ضعفهای موجود در انتقال ارزهای دیجیتال را برطرف میکند و امکان استفاده همزمان از ویژگیهای متنوع دو بلاکچین را فراهم میسازد.
اهمیت پل بلاکچین در مقایسه با صرافیها در زمینه تعویض توکنها و اطلاعات آشکار میشود. صرافیها ممکن است با کارمزدهای زیاد برای تراکنشها، تجربه ناخوشایندی برای کاربران ایجاد کنند. اما با بهرهگیری از پل بلاکچین، این هزینهها بسیار کاهش پیدا کرده و انتقال توکنها به یک بلاکچین دیگر به صورت موثرتری انجام میشود.
برای درک بهتر نحوه عملکرد پل بلاکچین، به مثال دو بلاکچین معروف بیت کوین و اتریوم میتوان اشاره کرد. بلاکچین غیرمتمرکز بیتکوین با امنیت مناسب، به عنوان اولین پروژه کریپتوکارنسی ارائه شد؛ اما این بلاکچین از قراردادهای هوشمند و برنامههای مرتبط با آن پشتیبانی نمیکند. این نقص را پل بلاکچین با ایجاد ارتباطات بین بلاکچینها بهبود میبخشد.
علاوهبر این، اتریوم با وجود پشتیبانی از قراردادهای هوشمند، با مشکلات مقیاسپذیری روبهرو است؛ این مشکلات نیز با استفاده از یک پل بلاکچین میتواند حل شود.
پل بلاکچین واسطهای است که توکن شما را از یک بلاکچین به بلاکچین دیگر منتقل میکند. در بلاک چین مقصد، توکن شما به یک رپد توکن (Wrapped) تبدیل میشود که نشاندهنده ارزش و نام توکن شما در بلاکچین مبدا است.
رپد توکن، ارزی است که برای یک شبکه (مانند بیتکوین) ساخته شده است، اما روی شبکه دیگری (مانند اتریوم) قابل استفاده است. به عنوان مثال، اگر بخواهید از بیتکوین در بلاکچین اتریوم استفاده کنید، باید از بیتکوین رپد (WBTC) استفاده کنید.
برای این کار، باید بیتکوین خود را به پل بیتکوین/اتریوم بفرستید. پل، بیتکوین شما را در بلاکچین مبدا قفل میکند و مقدار معادلی از رپد را در بلاکچین مقصد به شما میدهد. رپد شما یک توکن ERC-20 است و با اکوسیستم اتریوم سازگار است. شما میتوانید از رپد خود برای خرید یا فروش هر توکن دیگری که روی بلاک چین اتریوم ساخته شده است، استفاده کنید.
پلهای بلاکچینی را میتوان بر اساس نحوه کارکرد، بلاکچینهای متصلکننده، سازوکار انتقال توکن و عملکرد به دستههای مختلفی تقسیم کرد. در این متن، انواع پلها و مثالهایی از آنها را معرفی میکنیم.
این پلها، بلاکچین مادر را به زنجیرههای جانبی متصل و امکان تعامل بین آنها را فراهم میکنند. معمولا برای اتصال زنجیرهها با مکانیسمهای اجماع مختلف استفاده میشوند.
برای انتقال داراییها بین دو بلاکچین مختلف طراحی شدهاند و از قراردادهای هوشمند برای امکانپذیر کردن انتقال مستقیم داراییها بین دو بلاک چین استفاده میکنند.
برای انتقال داراییها بین چندین بلاکچین (به جای دو بلاکچین) طراحی شدهاند و میتوانند برای کار با بلاکچینهای لایه یک یا لایه دو مناسب باشند.
این پلها برای انتقال دادهها بین چندین بلاکچین طراحی شدهاند و به عنوان لایه زیربنایی برای اپلیکیشنهای غیرمتمرکز عمل میکنند. برای مثال پل بین بلاکچین اتریوم و شبکههای اوراکل از این نمونه میباشد.
این پلها برای متصل کردن دپها (DApp) در بلاکچینهای مختلف استفاده میشوند. برای مثال، پل بین یک دکس و یک پلتفرم وامدهی در بلاکچینهای مختلف از این نمونه میباشد.
نوع طبقهبندی دیگر بر اساس نحوه انتقال داراییها میباشد که در ادامه توضیح داده شده است.
این پلها توکن را در بلاکچین مبدا قفل میکنند و توکن معادل را در بلاکچین مقصد ایجاد میکنند. مثال: تبدیل بیت کوین به توکن رپد در شبکه اتریوم
این پلها به شکل غیرقابل برگشت عمل میکنند و تنها میتوان دارایی را از طریق پل به یک بلاکچین انتقال داد اما نمیتوان دوباره آن را به بلاکچین بومی برگرداند. در واقع، پس از پلزدن توکنها، توکنهای اصلی در یک شبکه سوزانده شده و توکنهای جدید در شبکه دیگر ایجاد میشوند. این نوع پل بلاکچین را پل یکطرفه نیز میماند.
در رابطه با استخرهای نقدینگی باید گفت که اگرچه آنها به عنوان پل شناخته نمیشوند و در دستهبندی پلها نیز قرار نمیگیرند؛ اما از داراییهای قفلشده در این استخرها میتوان به عنوان یک ابزار برای انجام درخواستهای انتقال سرمایه استفاده نمود.
این نوع پلها به معنای اعتماد به نهاد یا اپراتور متمرکز برای اجرای عملیات مورد نظر هستند. بایننس بریج (Binance Bridge) نمونهای از این نوع پلها میباشد.
این پلها به صورت غیرمتمرکز عمل نموده و برای اجرای فرآیندها از قراردادهای هوشمند استفاده میکنند. برای نمونه پل پالسچین (PulseChain Bridge) را میتوان نام برد که دارای مجموعهای از قراردادهای هوشمند است که مسئول جمعآوری امضاها و تایید انتقال داراییها هستند.
در پل پالسچین هنگام انتقال توکنهای ERC-20 از طریق پل، توکنها در شبکه خارجی (اتریوم) قفل میشوند و در شبکه بومی (پالسچین) توکنهای رپد ایجاد میشوند. هنگامی که انتقال به صورت معکوس اتفاق میافتد، توکنها در شبکه بومی سوزانده شده و در شبکه خارجی بازگردانده میشوند. البته پل پالسچین یک پل دو طرفه است و این قابلیت که توکنها در این شبکه قفل و در شبکه اتریوم رپد شوند، نیز وجود دارد.
بیشتر بخوانید: پالس چین چیست؟
پلهای بلاکچین با این تنوع و دستهبندیها، نقش مهمی در ارتقای تعاملات بین بلاکچینهای مختلف و ایجاد اکوسیستمی غنی از امکانات دارند. انتخاب مناسب نوع پل بلاکچین بستگی به نیازها و اهداف موردنظر در انتقال داراییها و اطلاعات دارد.
در توسعه صنعت بلاکچین، استفاده از پلها میتواند مزایا ویژهای به همراه داشته باشد. در ادامه به برخی از این مزایا اشاره شده است.
مهمترین مزیت پلهای بلاکچینی بهبود تعاملپذیری است. این پلها امکان مبادله توکنها، داراییها و دادهها در بلاکچینهای مختلف را فراهم میکنند. سازگاری با پروتکلهای لایه یک یا لایه دو و حتی سایدچینهای مختلف، این تعاملپذیری را برای صنعت بلاکچین به کاربرد جذابی تبدیل کرده است.
فرآیند مبادله توکن در یک صرافی و ارسال توکن به یک کیف پول دیگر میتواند کارمزدهای قابل توجهی داشته باشد. با استفاده از پلهای بلاکچین، مبادلات را میتوان یکبار انجام داد و یکبار کارمزد پرداخت کرد. البته برخی از پلها و برخی از شبکههایی که کارمزد کمی دارند، میتوانند باعث کاهش هزینهها شوند. همچنین، فرآیندهای انجام مبادلات در صرافی در مقایسه با استفاده از برخی از پلهای بلاکچین بسیار زمانبر است.
استفاده از پل، امکان انتقال دادهها و داراییها بین زنجیرههای مختلف را فراهم میکند. اما استفاده از پلها، چالشها و معایبی نیز به همراه دارند که باید در نظر گرفته شوند. برخی از این معایب عبارتند از:
پل بلاکچین یک سیستم پیچیده است که نیاز به هماهنگی بین زنجیرههای مختلف دارد. همچنین، پل بلاکچین باید با استانداردها، پروتکلها و قراردادهای هوشمند مختلفی که ممکن است با یکدیگر درتضاد باشند، سازگاری داشته باشند. این پیچیدگی میتواند منجر به خطاها و تاخیرهایی شود.
پل بلاکچین یک نقطه ضعف امنیتی برای زنجیرههای متصل به آن است. اگر پل بلاکچین دچار نفوذ یا حمله شود، ممکن است داراییها یا دادههای زنجیرههای مرتبط را تهدید کند.
برای مثال، در سال 2021، پل بلاکچین پلی نتورک (Poly Network) هک و بیش از 600 میلیون دلار از زنجیرههای بایننس اسمارت چین، اتریوم و پالیگان منتقل شد. هکرها با یافتن آسیبپذیری در کد قرارداد هوشمند، توانستند یک حمله چندزنجیرهای را انجام دهند. هکرها، کنترل توابع پل را به دست گرفته و توانستند داراییها را بین زنجیرههای مختلف منتقل کنند.
نمونهای دیگر، پل برگر سواپ (BurgerSwap Bridge) است که به بایننس اسمارت چین (BSC) متصل بود. این پل امکان انتقال داراییهای مبتنی بر اتریوم (ERC-20) را به زنجیره بایننس اسمارت چین (BEP-20) فراهم میکرد. در اکتبر 2022، این پل مورد یک حمله هکری قرار گرفت که منجر به سرقت بیش از ۷ میلیون دلار از داراییهای کاربران شد.
در این حمله، هکرها با استفاده از یک روش موسوم به فلش لون (Flash Loan)، از صرافیهای غیرمتمرکز دیگری مانند یونیسواپ (Uniswap) و آوه (Aave) وام گرفته و با دستکاری نرخهای تبادل، ارزش داراییهای روی پل برگر سواپ را کاهش دادند. سپس با استفاده از آسیبپذیری موجود در قرارداد هوشمند پل، توانستند داراییهای کاربران را به آدرس خود منتقل کنند.
این نمونه هکها نشان میدهد که استفاده از پلها نیازمند امنیت بیشتری میباشد.
بلاکچینها به تنهایی نمیتوانند با هم ارتباط برقرار کنند. برای بهرهبرداری از منابع و خدمات یکدیگر، نیاز به یک واسطه دارند که به آن پل گفته میشود. پل یک قسمت اساسی از زیرساخت بلاکچین است که امکان جابهجایی داراییها و دادهها بین شبکههای متفاوت را میدهد. امنیت، قابلیت اعتماد و کارایی پل برای سلامت شبکهها اهمیت دارد. پل بلاکچین در حال رشد و تکامل است و با کاهش هزینههای انتقال رمز ارز به پیشرفت اکوسیستم بلاکچین و افزایش سرعت پذیرش فناوری رمزنگاری کمک میکند. در این مقاله، به بررسی مفهوم و کارکرد پل بلاکچین و انواع و مزایا و معایب آن پرداخته شد؛ امیدواریم که خواندن این مقاله برایتان سودمند واقع شده باشد.
...
